Głównym źródłem wiedzy do części teoretycznej jest tekst prof. Benjamina Vogla opublikowany na stronie http://fortepian.instrumenty.edu.pl

Poniżej znajdują się przykładowe pytania do tekstu dla Uczestników Kategorii IV:

1. Do której rodziny instrumentów zaliczamy fortepian?
Fortepian zaliczamy do chordofonów klawiszowych (podobnie jak klawikord i klawesyn), czyli instrumentów, w których źródło dźwięku stanowi drgająca struna.
2. Z połączenia których dwóch instrumentów powstał fortepian?
Klawikordu i klawesynu
3. Jak nazywa się twórca fortepianu?
Bartolomeo Cristofori
4. W którym roku powstał pierwszy prototyp fortepianu i jak został nazwany?
W 1711 roku (data opisania instrumentu Cristoforiego), gravicembalo col piano e forte
5. Który z elementów muzycznych można realizować na nowym instrumencie - fortepianie?
Dynamikę (dlatego kiedyś nazywano ten instrument pianoforte)
6. Na którym z wcześniejszych instrumentów można było realizować dynamikę: klawikordzie czy klawesynie?
Na klawikordzie
7. Ile instrumentów Bartolomeo Cristoforiego zachowało się do naszych czasów?
Trzy
8. Z którego kraju pochodził twórca pierwszych kompozycji na fortepian?
Z Włoch
9. Co w mechanice klawesynowej pobudza strunę do drgania?
Piórko
10. Co w mechanice klawikordowej pobudza strunę do drgania?
Metalowy tangent
11. Co w mechanice fortepianowej pobudza strunę do drgania?
Młoteczek oklejony filcem
12. Co w mechanice fortepianowej powstrzymuje drganie struny?
Tłumik
13. Ile pedałów posiada współczesny fortepian?
Dwa lub trzy
14. Czy klawiatura fortepianowa od początku miała układ kolorystyczny jaki znamy obecnie?
Nie (wcześniej, w XVIII wieku, klawiatura posiadała kolorystykę przejętą od klawesynu - klawisze diatoniczne ciemne, chromatyczne jasne)
15. Ile klawiszy liczy klawiatura współczesnego fortepianu?
88 klawiszy
16. Ile oktaw ma klawiatura współczesnego fortepianu?
7 i pół oktawy
17. Jak nazywają się poszczególne oktawy klawiatury fortepianowej?
Oktawa subkontra, kontra, wielka, mała, razkreślna, dwukreślna, trzykreślna, czterokreślna
18. Jakie są typy fortepianów?
Fortepiany poziome – stołowe, skrzydłowe; pionowe – fortepian-żyrafa, fortepian-lira; pianino;
19. Kto i w którym roku nadał instrumentowi pionowemu nazwę pianino?
Nazwę „pianino” (mały fortepian) nadał instrumentowi francuski fabrykant Camille Pleyel w 1815 roku.
20. Jaka jest zasadnicza różnica w budowie pomiędzy fortepianem i pianinem?
Układ strun (w fortepianie poziomy, w pianinie pionowy)
21. Jaka jest zasadnicza różnica pomiędzy tzw. mechaniką wiedeńską a mechaniką angielską?
Mechanika tzw. nowoangielska (będąca w rzeczywistości mechaniką francuską Erarda) charakteryzuje się podwójnym wymykiem umożliwiającym bardziej precyzyjne realizowanie repetycji
22. Jaka była długość największych fortepianów w połowie XIX wieku?
około 250 centymetrów
23. Jaka jest długość największego współczesnego fortepianu?
308 centymetrów (fortepian firmy Fazioli Model F308)
24. Jak nazywa się najstarsza na świecie firma produkująca fortepiany?
Pleyel
25. Jak nazywa się najsłynniejsza firma produkująca fortepiany?
Steinway & Sons
26. Fortepiany którego konstruktora w końcu zaakceptował Jan Sebastian Bach?
Gottfrieda Silbermanna
(Pierwsze fortepiany słynnego organmistrza Gottfrieda Silbermanna z Freibergu nie znalazły uznania u J. S. Bacha. Dopiero ok. 1745 r. jego 15 instrumentów zyskało aprobatę starego mistrza, dzięki czemu zostały zakupione przez Fryderyka Wielkiego do Pałacu w Poczdamie.)
27. Na fortepianie której firmy najchętniej grał Fryderyk Chopin?
Na fortepianie firmy Pleyel
28. Jak nazywała się firma produkująca ulubione fortepiany Claude’a Debussy’ego?
Bechstein
29. Która firma produkuje fortepian posiadający cztery pedały?
Fazioli
30. Jak nazywa się pierwszy konstruktor fortepianu w Polsce?
Ignacy Skurski

Barok

Jan Sebastian Bach (1685 - 1750)

Wariacje Goldbergowskie BWV 988, Aria

https://youtu.be/Gv94m_S3QDo

 

Klasycyzm

Ludwig van Beethoven (1770 - 1827)

Sonata quasi una fantasia cis-moll op. 27 nr 2 (Księżycowa), cz. I

https://youtu.be/q5OaSju0qNc

do 6’52”

 

Romantyzm

Karol Kurpiński (1785 - 1857)

Polonez d-moll

https://youtu.be/doQrfbmDCD8

 

Michał Kleofas Ogiński (1765 - 1833)

Polonez a-moll „Pożegnanie Ojczyzny”

https://youtu.be/m3aFnCanJ-k

 

Maria Szymanowska (1789 - 1831)

Polonez f-moll

https://youtu.be/qMThZxmZRqY

 

Franciszek Schubert (1797 - 1828)

Kwintet fortepianowy A-dur Pstrąg op. 114, cz. I

https://youtu.be/RMr4pDGo0KE

do 13’28”

 

Robert Schumann (1810 - 1856)

Marzenie z cyklu Sceny dziecięce op. 15 nr 7

https://youtu.be/_RmuTuVWXy4

Koncert fortepianowy a-moll op. 54, cz. I

https://youtu.be/Ynky7qoPnUU

do 15’20”

 

Fryderyk Chopin (1810 - 1849)

Koncert fortepianowy e-moll op. 11, cz. I

https://youtu.be/614oSsDS734

do 21’00”

Scherzo h-moll op. 20

https://youtu.be/wjdaNEqWWHo

Polonez As-dur op. 53

https://youtu.be/uM3rGPsUo_Q

 

Stanisław Moniuszko (1819 - 1872)

Polonez Nr 3

https://youtu.be/TuqmQgKL5_Y

 

Modest Musorgski (1839 - 1889)

Obrazki z wystawy:

Taniec kurcząt w skorupkach https://youtu.be/s8z1_A-Zlbw?t=14m21s

Gnomy https://youtu.be/s8z1_A-Zlbw?t=1m18s

 

Przełom wieku XIX i XX

Ignacy Jan Paderewski (1860 - 1941)

Menuet G-dur

https://youtu.be/M9IBBd-9aRM

 

Claude Debussy (1862 - 1918)

Światło księżyca

https://youtu.be/U3u4pQ4WKOk

 

I połowa XX wieku

Karol Szymanowski (1882 - 1937)

Preludium h-moll op. 1 nr 1

https://youtu.be/7AqXrydTmHg

 

Grażyna Bacewicz (1919 - 1969)

Etiuda nr 2

https://youtu.be/BICi2w-wfEY?t=147

Zadanie 1

Wyjaśnij własnymi słowami w jaki sposób należy wykonywać rytm Poloneza.


Przeczytaj radę Prof. Reginy Smendzianki:

Dwa pierwsze Polonezy g-moll i B-dur [Fryderyka Chopina], pod względem formy bliźniaczo podobne, prezentują już na początku charakterystyczną, polonezową formułę rytmiczną (tzw. rytm dobiegający: ósemka i dwie szesnastki oraz dalej – cztery ósemki). Pozwala ona – wraz z charakterystyczną formułą kadencyjną zamykającą każdą sekcję poloneza – odróżnić go od innych tańców w metrum ¾. Stosowana i w zasadzie pożądana „maniera” wykonawcza polegająca na przedłużeniu pierwszej ósemki z lekkim jej zaakcentowaniem i przyspieszeniu dwóch szesnastek, wywodzi się z nieco dłuższego, pierwszego w takcie kroku poloneza. Podobnie w akompaniamencie równych w takcie ósemek można stosować przedłużenie pierwszej. Nie należy jednak zbyt często praktykować tej „maniery” rytmicznej, a w żadnym przypadku – stosować stale.

- Regina Smendzianka / Jak grać Chopina – próba odpowiedzi

Zadanie 2

Wykonaj polonezową formułę rytmiczną z wybranego Poloneza Chopina g-moll lub B-dur.

(Klikając na tonację powyżej link skieruje Państwa do materiału nutowego dostępnego na imslp)

Zespół Szkół Muzycznych w Wieliczce
Rynek Górny 6, 32-020 Wieliczka
Tel./Fax: 012 278 31 13

Towarzystwo Muzyczno-Artystyczne Sfogato
ul. Lea 173/12, 30-133 Kraków
Tel.: 510 782 061

© 2021 Piano e Forte. All Rights Reserved. Designed By MartAtelier